3 Haziran 2021 Perşembe

 

ERCAN ARIKLI  (1940- 2003)

 

Ercan ARIKLI Türk basınının ilk on ismi arasındadır. Türkiye'de dergiciliğin ve ansiklopedi yayıncılığının kutbudur. Bugün 3 Haziran ,18 yıl oldu hayatını akla gelmez bir bicimde erkenden kaybedeli. Daha 63 yaşındaydi. Ben tanıdığımda 41, Gelişim Yayınları'nı kurduğunda 34.

VI. Donem (1939-43) TBMM milletvekili Kahraman Arıklı ve Nezahat Arıklı'nın ortanca oğluydu. Ercan bey bir İngiliz asilzadesine benzerdi. Rahmetli ağabeyi Tuncer bey belki ondan da çok. En küçükleri Gündüz beydi. İsmail Cem hem Robert College hem AFS hem Lozan dan sınıf arkadaşı, üstelik ilk esi, Razi Trak'ın kızları İnci Trak in ablası Elçin ile evlendiği için bacanağıydı. Ilk evlilik ona  24 yaşında ilk evladi Giray'i iki yil sonra da Ali yi kazandırdı. Sonrası karanlık. Iki güzel çocuğa rağmen ayrılık, İnci hanımı 1973 deki intihar tesebbusune ve maalesef onun degil iki evladın kaybına neden oldu.

 

Bu olağandışı trajik kayıptan bir yıl sonra kurduğu Gelişim Yayınları belki de onun hayata tutunma çözümüydü. Hayatı yine bir olağandışı döneme girdi cok hızlı, parlak ama hak edilmiş  bir başarı. Zira adeta yayıncılık için doğmuştu. Müthiş sezgileri, hiç durmadan okuyup izlemesi, dersine çok iyi çalışması, isabetli yönlendirmesiyle, küçük ama çok nitelikli bir kadro ile fasikül ansiklopedi dönemini başlattı. Hiç işi ucuzlatmadan kaliteyi düşürmeden birbiri ardına onlarca ansiklopedi yayınladı. Çoğu uluslararası telif/çeviri bir kısmı Sofra gibi özgün trendsetter yayınlar satış rekorları kırıyordu. Ardından daha önce Remzi Kitabevi’nde yayınlanan Cep Kitapları- Que Sais Je serisi yayınlanmaya başladı. 1978 de Süreli Yayınlar kuruldu ve Kadınca , 1980 de Erkekçe ile aylık dergi yayıncılığına girdi Gelişim.

 

1981 sonbaharında, Boğaziçi Üniversitesi’nden arkadaşım Tuğrul Şavkay’ın – ki o zaman Ayhan Aktar ile Sofra Ansiklopedisi’nin editörlüğünü bitirmiş TAT adıyla sanırım Türk basınında ilk yemek dergisi projesi üzerinde çalışıyordu- vasıtasıyla Ercan bey ile tanıştım. Başarılı bir öğretim hayatının üstüne çöken başarısız bir evlilik, daha 24 yaşında beni henüz bebek oğlum ve yaşlanan, hasta anne babamın sorumluluğunu almaya zorunlu kılmıştı. Yarım kalan master tezimi bitirmeye, para kazanmaya didinen kendini unutmuş 26 yaşında genç bir kadındım. Ne yalan söyleyeyim, Que Sais Je serisi dışında Gelişim yayınlarını da Ercan Arıklı yı da tanımıyordum. 1979 da güç ceza Eczacıbaşı Seramik de idari bir iş bulup para kazanmaya başlamıştım ama Siyaset Bilimi okumuş biri olarak, grubu ve çalışma prensiplerini çok takdir etmekle birlikte geleceğim olamayacak bir yerdeydim. Akademik ve entelektüel çevreden kopmuş, kendimi konumlandıramadığım bir boşluktaydım. Adeta ben buharlaşmıştım, ailemin geleceği benim sırtımdaydı, varolma savaşındaydım.

 

Tezimi bitirmek istiyordum ama vakit yoktu. Bulabildiğim ender zamanlarda Boğaziçi’ne kütüphaneye gidiyor, oradan bazen Hisar’da oturan arkadaşım Büşra ya sığınıp okumaya yazmaya çalışıyordum. Böyle günlerden birinde başımı kitaptan kaldırıp Boğaza bakarken bir grup genç insanın sahile doğru yürüdüğünü gördüm. Tuğrul da vardı aralarında. O da beni gördü. Kapıya indim ayaküstü konuşurken halimi anladı  sanırım ve birden aklına geldi “ Ercan bey geçen gün senin gibi Boğaziçi’li, genç, bu sektörde çalışmak isteyen arkadaşların varsa tanıştır demişti, ister misin?” dedi. Allahım bir alternatif. Birkaç gün sonra Nişantaşı’ndaki eski taş Rum evinin merdivenlerinden çıktım, rahmetli Ayşe Karabece karşıladı, yanında yine sınıf arkadaşım Serpil Demirtaş oturuyordu. Meğer Serpil de Beyaz Dizi’yi çıkarmak üzere başlamış. Bir süre sonra Ercan beyin odasına girdim. Ve gerçekten hayatım değişti.

…

 

İki yıl önce bir ders için Thukidides’in Peleponnes Savaşları kitabını ararken üstelik Tanju Gökçöl çevirisiyle Hürriyet Yayınları’ndan çıkan baskıyı buldum. Tanju beyi, Gelişim’e başladığımda,  ciddi, donanımlı, disiplinli bir editör olarak Ansiklopedilerin başında tanımıştım. Sonuna kadar Ercan bey ile çalıştı. Birden hiç unutmam dediğim anılarımın soluklaştığını, Tanju beyin hayatta olup olmadığını merak ettim ve internette araştırayım dedim. Heyhat ! bu kadar önemli işler yapmış, çeviriler, yayınlar bırakmış insanla ilgili tek satır yok. Dehşete düştüm. Ardından pek çok insan, kurum, olayın sözüm ona bilgi deryası digital evrende yok olduğunu içim sızlayarak fark ettim.

Onun için on yıl sonra bir şeyler yazmaya yelteniyorum. Ercan bey benim hayatımı değiştiren insan olmanın çok ötesinde bu ülkenin Murdoch’u, Montodori’si sayılabilecek bir öncü idi. Onun da bu karadelikte kaybolmaması için elimden ne gelirse.

Devamını getirmek umuduyla, daima sevgi, minnetle andığım, yokluğunu 18 yıldır hep hissettiğim sevgili Ercan Arıklı’nın değerli hatırasına…

 


 

 

2 yorum:

  1. Merhaba Deniz Abla.
    İyi ki yazmışsın Ercan Bey'i.
    Bu sayede seni de daha iyi tanıdım, sana sevgim çoğaldı. Saygıyla...

    YanıtlaSil