ERCAN ARIKLI (1940-
2003)
Ercan ARIKLI Türk basınının ilk on ismi arasındadır. Türkiye'de dergiciliğin ve ansiklopedi yayıncılığının kutbudur. Bugün 3 Haziran
,18 yıl oldu hayatını akla gelmez bir bicimde erkenden kaybedeli. Daha 63
yaşındaydi. Ben tanıdığımda 41, Gelişim Yayınları'nı kurduğunda 34.
VI. Donem (1939-43) TBMM milletvekili Kahraman Arıklı ve
Nezahat Arıklı'nın ortanca oğluydu. Ercan bey bir İngiliz asilzadesine benzerdi. Rahmetli ağabeyi Tuncer bey belki ondan da çok. En küçükleri Gündüz beydi. İsmail
Cem hem Robert College hem AFS hem Lozan dan sınıf arkadaşı, üstelik ilk esi, Razi Trak'ın kızları İnci Trak in ablası Elçin ile evlendiği için bacanağıydı. Ilk evlilik ona
24 yaşında ilk evladi Giray'i iki yil sonra da Ali yi kazandırdı. Sonrası karanlık. Iki güzel çocuğa rağmen ayrılık, İnci hanımı 1973 deki intihar
tesebbusune ve maalesef onun degil iki evladın kaybına neden oldu.
Bu olağandışı trajik kayıptan bir yıl sonra kurduğu Gelişim
Yayınları belki de onun hayata tutunma çözümüydü. Hayatı yine bir olağandışı döneme girdi cok hızlı, parlak ama hak edilmiş bir başarı. Zira adeta yayıncılık için doğmuştu. Müthiş sezgileri, hiç durmadan okuyup izlemesi, dersine çok iyi çalışması, isabetli yönlendirmesiyle, küçük ama çok nitelikli bir
kadro ile fasikül ansiklopedi dönemini başlattı. Hiç işi ucuzlatmadan kaliteyi
düşürmeden birbiri ardına onlarca ansiklopedi yayınladı. Çoğu uluslararası telif/çeviri bir kısmı Sofra gibi özgün trendsetter yayınlar satış rekorları kırıyordu. Ardından daha önce Remzi Kitabevi’nde yayınlanan Cep Kitapları- Que
Sais Je serisi yayınlanmaya başladı. 1978 de Süreli Yayınlar kuruldu ve Kadınca
, 1980 de Erkekçe ile aylık dergi yayıncılığına girdi Gelişim.
1981 sonbaharında, Boğaziçi Üniversitesi’nden arkadaşım
Tuğrul Şavkay’ın – ki o zaman Ayhan Aktar ile Sofra Ansiklopedisi’nin
editörlüğünü bitirmiş TAT adıyla sanırım Türk basınında ilk yemek dergisi
projesi üzerinde çalışıyordu- vasıtasıyla Ercan bey ile tanıştım. Başarılı bir
öğretim hayatının üstüne çöken başarısız bir evlilik, daha 24 yaşında beni henüz bebek oğlum ve
yaşlanan, hasta anne babamın sorumluluğunu almaya zorunlu kılmıştı. Yarım kalan master tezimi bitirmeye,
para kazanmaya didinen kendini unutmuş 26 yaşında genç bir kadındım. Ne yalan
söyleyeyim, Que Sais Je serisi dışında Gelişim yayınlarını da Ercan Arıklı yı
da tanımıyordum. 1979 da güç ceza Eczacıbaşı Seramik de idari bir iş bulup para
kazanmaya başlamıştım ama Siyaset Bilimi okumuş biri olarak, grubu ve çalışma
prensiplerini çok takdir etmekle birlikte geleceğim olamayacak bir yerdeydim. Akademik
ve entelektüel çevreden kopmuş, kendimi konumlandıramadığım bir boşluktaydım. Adeta ben buharlaşmıştım, ailemin geleceği benim sırtımdaydı, varolma
savaşındaydım.
Tezimi bitirmek istiyordum ama vakit yoktu. Bulabildiğim
ender zamanlarda Boğaziçi’ne kütüphaneye gidiyor, oradan bazen Hisar’da oturan
arkadaşım Büşra ya sığınıp okumaya yazmaya çalışıyordum. Böyle günlerden
birinde başımı kitaptan kaldırıp Boğaza bakarken bir grup genç insanın sahile
doğru yürüdüğünü gördüm. Tuğrul da vardı aralarında. O da beni gördü. Kapıya indim
ayaküstü konuşurken halimi anladı sanırım ve birden aklına geldi “ Ercan bey geçen gün
senin gibi Boğaziçi’li, genç, bu sektörde çalışmak isteyen arkadaşların varsa
tanıştır demişti, ister misin?” dedi. Allahım bir alternatif. Birkaç gün sonra
Nişantaşı’ndaki eski taş Rum evinin merdivenlerinden çıktım, rahmetli Ayşe
Karabece karşıladı, yanında yine sınıf arkadaşım Serpil Demirtaş oturuyordu.
Meğer Serpil de Beyaz Dizi’yi çıkarmak üzere başlamış. Bir süre sonra Ercan beyin
odasına girdim. Ve gerçekten hayatım değişti.
…
İki yıl önce bir ders için Thukidides’in Peleponnes
Savaşları kitabını ararken üstelik Tanju Gökçöl çevirisiyle Hürriyet Yayınları’ndan
çıkan baskıyı buldum. Tanju beyi, Gelişim’e başladığımda, ciddi, donanımlı, disiplinli bir editör olarak
Ansiklopedilerin başında tanımıştım. Sonuna kadar Ercan bey ile çalıştı. Birden hiç
unutmam dediğim anılarımın soluklaştığını, Tanju beyin hayatta olup olmadığını merak
ettim ve internette araştırayım dedim. Heyhat ! bu kadar önemli işler yapmış,
çeviriler, yayınlar bırakmış insanla ilgili tek satır yok. Dehşete düştüm.
Ardından pek çok insan, kurum, olayın sözüm ona bilgi deryası digital evrende
yok olduğunu içim sızlayarak fark ettim.
Onun için on yıl sonra bir şeyler yazmaya yelteniyorum. Ercan
bey benim hayatımı değiştiren insan olmanın çok ötesinde bu ülkenin Murdoch’u,
Montodori’si sayılabilecek bir öncü idi. Onun da bu karadelikte kaybolmaması
için elimden ne gelirse.
Devamını getirmek umuduyla, daima sevgi, minnetle andığım, yokluğunu 18 yıldır hep hissettiğim sevgili Ercan Arıklı’nın değerli hatırasına…